بیت‌کوین در یک روز ۸٪ می‌ریزد. سؤالی که شاید به ذهنتان نرسد ولی خیلی چیزها را روشن می‌کند این است: کسانی که امروز فروختند، در مجموع با سود فروختند یا با ضرر؟ اگر بیشترشان با ضرر فروخته باشند، یعنی ترس به جایی رسیده که آدم‌ها حاضرند زیان را قبول کنند. اگر با سود فروخته باشند، داستان فرق دارد. شاخص SOPR برای جواب دادن به همین سؤال ساخته شده.
SOPR مخفف Spent Output Profit Ratio یا «نسبت سود خروجی‌های خرج‌شده» است. این شاخص برای بیت‌کوین و شبکه‌هایی ساخته شده که مثل آن بر پایه مدل UTXO کار می‌کنند؛ یعنی هر کوین تاریخ و قیمت آخرین جابه‌جایی‌اش را با خودش دارد.
فرمول SOPR و یک مثال ساده
هر بار که یک خروجی تراکنش (UTXO) خرج می‌شود، دو قیمت داریم: قیمت دلاری لحظه‌ای که آن خروجی ساخته شد و قیمت لحظه‌ای که خرج شد. SOPR برای یک بازه زمانی، مثلاً یک روز، این‌طور محاسبه می‌شود:
SOPR = مجموع ارزش دلاری خروجی‌های خرج‌شده در لحظه خرج ÷ مجموع ارزش دلاری همان خروجی‌ها در لحظه ساخته شدن
عدد بالای ۱ یعنی کوین‌هایی که آن روز جابه‌جا شدند در مجموع با سود جابه‌جا شدند؛ زیر ۱ یعنی با ضرر؛ و دقیقاً ۱ یعنی سربه‌سر.
مثال فرضی: فرض کنید در یک روز فقط دو کوین جابه‌جا می‌شود. کوین اول با قیمت ۳۰ هزار دلار خریده شده و با ۶۰ هزار دلار خرج می‌شود. کوین دوم با ۷۰ هزار دلار خریده شده و با همان ۶۰ هزار دلار خرج می‌شود. SOPR آن روز برابر است با (۶۰ + ۶۰) ÷ (۳۰ + ۷۰) = ۱.۲. یعنی بازار در مجموع با سود فروخته، در حالی که یکی از دو فروشنده ضرر کرده. این مثال کوچک مهم‌ترین نکته SOPR را نشان می‌دهد: عددی تجمیعی است و ترکیب پشتش را پنهان می‌کند.
نسخه‌های مختلف SOPR
SOPR خام نویز زیادی دارد، چون بخش بزرگی از جابه‌جایی‌ها اصلاً معامله نیست؛ مثلاً انتقال بین دو کیف‌پول یک نفر در چند دقیقه. برای همین چند نسخه اصلاح‌شده رایج شده:
| نسخه | چه چیزی را می‌سنجد | کاربرد رایج |
|---|---|---|
| aSOPR (تعدیل‌شده) | خروجی‌هایی که کمتر از یک ساعت عمر داشته‌اند حذف می‌شوند | حذف نویز انتقال‌های فوری؛ پرکاربردترین نسخه |
| STH-SOPR | فقط کوین‌هایی که کمتر از حدود ۱۵۵ روز نگه داشته شده‌اند | رفتار دارندگان کوتاه‌مدت و تازه‌واردها؛ حساس به هیجان |
| LTH-SOPR | فقط کوین‌هایی که بیش از حدود ۱۵۵ روز نگه داشته شده‌اند | سودگیری هولدرهای قدیمی؛ جهش‌هایش اغلب نزدیک فازهای داغ بازار دیده می‌شود |
آستانه ۱۵۵ روزه قراردادی است که سرویس‌های داده آنچین برای جدا کردن دارندگان کوتاه‌مدت و بلندمدت استفاده می‌کنند، نه یک مرز طبیعی در رفتار آدم‌ها.
تفسیر SOPR: خط ۱ چرا این‌قدر مهم است؟
جذاب‌ترین بخش SOPR رفتار آن حول عدد ۱ است و پشتش روانشناسی ساده‌ای است. آدم‌ها دوست ندارند با ضرر بفروشند. در بازار صعودی، وقتی قیمت اصلاح می‌کند و SOPR به ۱ نزدیک می‌شود، یعنی فروشندگان به نقطه سربه‌سر رسیده‌اند. خیلی‌ها ترجیح می‌دهند به جای قبول ضرر صبر کنند، عرضه کم می‌شود و قیمت اغلب برمی‌گردد. در بازار نزولی برعکس است: وقتی قیمت بالا می‌آید و SOPR به ۱ می‌رسد، کسانی که مدت‌ها در ضرر بوده‌اند از فرصت سربه‌سر استفاده می‌کنند و می‌فروشند، و خط ۱ مثل مقاومت عمل می‌کند. این رفتار را در روانشناسی ترید هم می‌بینید.
| وضعیت | تفسیر تقریبی (راهنمای تاریخی، نه قاعده) |
|---|---|
| SOPR در بازار صعودی به ۱ برمی‌گردد و بالا می‌زند | سربه‌سر شدن فروشندگان عرضه را کم کرده؛ اغلب نشانه ادامه روند |
| SOPR در بازار نزولی به ۱ می‌رسد و رد می‌شود | فروش در نقطه سربه‌سر؛ خط ۱ مقاومت شده |
| SOPR مدت طولانی زیر ۱ | تحقق ضرر گسترده و تسلیم فروشندگان؛ در گذشته اغلب نزدیک نواحی کف |
| جهش‌های بزرگ LTH-SOPR | سودگیری سنگین هولدرهای قدیمی؛ در گذشته اغلب در فازهای داغ و پرهیجان |
دوره‌هایی که SOPR مدت طولانی زیر ۱ می‌ماند، همان دوره‌هایی‌اند که ترس بر بازار حاکم است. برای همین مقایسه آن با شاخص ترس و طمع مفید است و اغلب نشانه‌هایی هم‌زمان با فاز اکومولیشن نشان می‌دهد.
SOPR کجا خطا می‌دهد؟
- جابه‌جایی‌هایی که فروش نیستند: صرافی‌ها و کاستودین‌های ETF کوین‌ها را بین کیف‌پول‌های خودشان جابه‌جا می‌کنند. اگر کوین قدیمی جابه‌جا شود، SOPR سود بزرگی ثبت می‌کند بدون اینکه کسی فروخته باشد.
- فقط بخش اسپات آنچین: معاملات داخل صرافی‌های متمرکز و کل بازار مشتقات روی زنجیره نیستند و در SOPR دیده نمی‌شوند.
- نویز روزانه: عدد روزانه بالا و پایین زیادی دارد. بیشتر تحلیلگرها میانگین متحرک ۷ روزه را نگاه می‌کنند.
- محدود به مدل UTXO: برای اتریوم و بیشتر آلت‌کوین‌های مبتنی بر حساب، SOPR به همین شکل قابل‌محاسبه نیست یا تقریبی است.
- زمان‌بندی: SOPR می‌گوید بازار در چه حالی است، نه اینکه دقیقاً کی کف یا سقف شکل می‌گیرد. زیر ۱ ماندن ممکن است هفته‌ها ادامه پیدا کند.
SOPR را کنار چه چیزی بگذاریم؟
SOPR درباره رفتار کوین‌هایی است که همین امروز جابه‌جا شده‌اند. برای تصویر کلی‌تر از وضعیت سود و زیان کل بازار، شاخص خواهرش یعنی MVRV را ببینید که سود و زیان تحقق‌نیافته همه هولدرها را می‌سنجد. ترکیب این دو با نت فلو صرافی‌ها و داده بازار مشتقات، مثل جهت پوزیشن نهنگ‌های هایپرلیکویید، تصویر کامل‌تری از اینکه فشار فروش از کجا می‌آید به شما می‌دهد.
سنتیمنت بازار را یک‌جا ببینید
شاخص ترس و طمع و نمای چرخه بازار نهنگ رادار را کنار داده‌های آنچین بگذارید.
مشاهده شاخص ترس و طمعسوالات متداول
شاخص SOPR چیست؟
نسبت ارزش دلاری کوین‌هایی که در یک بازه خرج شده‌اند به ارزش آن‌ها در زمان ساخته شدن. بالای ۱ یعنی در مجموع با سود جابه‌جا شده‌اند و زیر ۱ یعنی با ضرر.
SOPR زیر ۱ یعنی وقت خرید است؟
نه به‌تنهایی. SOPR زیر ۱ یعنی فروشندگان ضرر را می‌پذیرند و در گذشته اغلب نزدیک نواحی کف دیده شده، اما می‌تواند هفته‌ها ادامه داشته باشد و زمان دقیق کف را نمی‌گوید.
فرق aSOPR و SOPR چیست؟
در aSOPR خروجی‌هایی که کمتر از یک ساعت عمر داشته‌اند حذف می‌شوند تا انتقال‌های فوری و غیرمعاملاتی نویز ایجاد نکنند. به همین دلیل aSOPR معمولاً تمیزتر است.
STH-SOPR و LTH-SOPR چه فرقی دارند؟
STH-SOPR فقط کوین‌های نگه‌داشته‌شده کمتر از حدود ۱۵۵ روز را می‌سنجد و رفتار تازه‌واردها را نشان می‌دهد. LTH-SOPR مربوط به کوین‌های قدیمی‌تر است و سودگیری هولدرهای بلندمدت را نشان می‌دهد.
SOPR را کجا ببینیم؟
سرویس‌های داده آنچین مثل Glassnode و CryptoQuant نمودار SOPR و نسخه‌های آن را منتشر می‌کنند. بعضی نسخه‌ها رایگان و بعضی در پلن‌های پولی این سرویس‌ها هستند.
این مطلب برای آموزش نوشته شده و توصیه مالی یا سیگنال خرید و فروش نیست. معاملات ارز دیجیتال، به‌خصوص با اهرم، ریسک بالایی دارد؛ پیش از هر تصمیم، تحقیق خودتان را انجام دهید.