یکی از گلایه‌های همیشگی تریدرهای ایرانی این است: «بیت‌کوین ۱۰ درصد بالا رفته، ولی آلت‌کوین‌های من یا درجا زده‌اند یا حتی ضرر داده‌اند.» اگر این تجربه را داشته‌اید، احتمالاً در آن روزها دامیننس بیت‌کوین (Bitcoin Dominance) در حال رشد بوده. این عدد نشان می‌دهد پول تازه بازار به سمت بیت‌کوین می‌رود یا در بقیه بازار پخش می‌شود، و برای کسی که سبدش پر از آلت‌کوین است، یکی از اولین نمودارهایی است که باید هر هفته ببیند.
دامیننس بیت‌کوین چیست و چطور حساب می‌شود؟
دامیننس بیت‌کوین (با نماد BTC.D) سهم بیت‌کوین از کل مارکت کپ بازار کریپتو است. فرمولش ساده است: ارزش بازار بیت‌کوین تقسیم بر ارزش کل بازار، ضرب در ۱۰۰. مثال فرضی: اگر کل بازار ۴ تریلیون دلار باشد و بیت‌کوین ۲.۴ تریلیون، دامیننس ۶۰ درصد است.
نکته‌ای که کمتر گفته می‌شود: این عدد یک کسر است و با تغییر صورت یا مخرج تغییر می‌کند. دامیننس می‌تواند بالا برود چون بیت‌کوین رشد کرده، یا چون آلت‌ها ریخته‌اند در حالی که بیت‌کوین ثابت مانده. هر دو حالت روی نمودار یک‌شکل‌اند ولی معنای کاملاً متفاوتی برای سبد شما دارند. برای همین دامیننس را همیشه کنار قیمت بیت‌کوین بخوانید.
چرا سایت‌های مختلف عدد متفاوتی نشان می‌دهند؟
اگر عدد CoinMarketCap، CoinGecko و TradingView را کنار هم بگذارید، معمولاً چند درصد اختلاف می‌بینید. دلیلش این است که هر کدام فهرست متفاوتی از کوین‌ها را در «کل بازار» حساب می‌کنند و روش متفاوتی برای شمردن عرضه در گردش دارند. این اختلاف مشکلی نیست، فقط یک منبع را انتخاب کنید و تغییرات را روی همان دنبال کنید. مقایسه عدد امروز یک سایت با عدد دیروز سایت دیگر، تحلیل غلط می‌سازد.
چهار حالت دامیننس و قیمت بیت‌کوین
کاربردی‌ترین شکل استفاده از BTC.D این است که جهت آن را با جهت قیمت بیت‌کوین ترکیب کنید. چهار حالت پیش می‌آید و هر کدام برای دارنده آلت‌کوین پیام متفاوتی دارد:
| قیمت بیت‌کوین | دامیننس | معنای محتمل | برای سبد آلت‌کوین |
|---|---|---|---|
| بالا | بالا | پول تازه بیشتر به بیت‌کوین می‌رود | آلت‌ها معمولاً عقب می‌مانند |
| بالا | پایین | سود بیت‌کوین در حال چرخش به آلت‌هاست | بهترین حالت برای آلت‌ها |
| پایین | بالا | فرار از ریسک؛ آلت‌ها سریع‌تر می‌ریزند | بدترین حالت؛ ضرر آلت‌ها بیشتر است |
| پایین | پایین | بیت‌کوین می‌ریزد ولی آلت‌ها کمتر یا پول به استیبل‌کوین رفته | باید دید پول به آلت‌ها رفته یا به تتر |
حالت آخر جای اشتباه زیادی است. وقتی بازار می‌ریزد و تریدرها به تتر پناه می‌برند، سهم استیبل‌کوین‌ها از کل بازار بالا می‌رود و دامیننس بیت‌کوین افت می‌کند، بدون اینکه حتی یک دلار وارد آلت‌کوین‌ها شده باشد. برای همین بعضی تحلیل‌گرها نسخه‌ای از دامیننس را نگاه می‌کنند که استیبل‌کوین‌ها را از مخرج حذف کرده.
دامیننس در چرخه‌های گذشته چطور رفتار کرده؟
در دو بازار صعودی قبلی، الگوی مشابهی دیده شد: اول بیت‌کوین رشد کرد و دامیننس بالا ماند، بعد در ماه‌های پایانی بازار، دامیننس با سرعت افت کرد و آلت‌کوین‌ها جهش‌های بزرگ داشتند. در جنون ICO اواخر ۲۰۱۷ و اوایل ۲۰۱۸، دامیننس به محدوده‌ی ۳۰ و چند درصد سقوط کرد. در ۲۰۲۱ هم در اوج آلت‌سیزن به حدود ۴۰ درصد رسید.
چرخه بعد از هاوینگ آوریل ۲۰۲۴ تصویر متفاوتی داشت. با راه‌اندازی ETFهای اسپات بیت‌کوین در ژانویه ۲۰۲۴، بخش بزرگی از پول نهادی مستقیماً وارد بیت‌کوین شد و دامیننس در ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ به بالای ۶۰ درصد رسید. ETFهای اتریوم هم از ژوئیه ۲۰۲۴ فعال شدند، ولی پول ورودی به آن‌ها کمتر بود. هم‌زمان هزاران توکن و میم‌کوین جدید ساخته شد که پول آلت‌کوین‌ها را بین تعداد خیلی بیشتری پروژه پخش کرد. نتیجه این بود که الگوی «دامیننس می‌ریزد و همه آلت‌ها با هم پرواز می‌کنند» آن‌طور که خیلی‌ها انتظار داشتند تکرار نشد. درس عملی‌اش این است که چرخه‌های قبلی را نقشه راه قطعی ندانید.
دامیننس را با چه نمودارهای دیگری کامل کنیم؟
دامیننس بیت‌کوین فقط یک طرف ماجرا را نشان می‌دهد: سهم بیت‌کوین. برای اینکه بفهمید پولی که از بیت‌کوین بیرون می‌رود کجا می‌نشیند، سه نمودار دیگر کمک می‌کنند.
نسبت ETH/BTC. ساده‌ترین دماسنج چرخش سرمایه است. وقتی اتریوم در برابر بیت‌کوین کف می‌سازد و برمی‌گردد، معمولاً اولین نشانه این است که بازار حاضر است ریسک بیشتری بپذیرد.
دامیننس استیبل‌کوین‌ها. سهم تتر و بقیه استیبل‌کوین‌ها از کل بازار. بالا رفتن آن یعنی پول در حالت انتظار یا فرار است. اگر دامیننس بیت‌کوین و دامیننس استیبل‌کوین‌ها هم‌زمان پایین بیایند، احتمال اینکه پول واقعاً به آلت‌ها رفته باشد بیشتر است.
مارکت کپ آلت‌کوین‌ها بدون بیت‌کوین و اتریوم. در TradingView با نمادهایی مثل TOTAL3 یا OTHERS پیدا می‌شود. این نمودار نشان می‌دهد بقیه بازار، جدا از دو کوین بزرگ، واقعاً رشد کرده یا نه. ترکیب این‌ها با دامیننس، تصویر کامل‌تری از آنچه در مقاله آلت‌کوین سیزن توضیح داده‌ایم می‌سازد.
از دامیننس بیت‌کوین در عمل چطور استفاده کنیم؟
برای کسی که سبدش را به تتر حساب می‌کند، دامیننس یک سؤال ساده را جواب می‌دهد: «الان نگه داشتن آلت‌کوین به‌جای بیت‌کوین برایم می‌صرفد یا نه؟» اگر دامیننس هفته‌ها در روند صعودی است، نگه داشتن آلت‌های ضعیف عملاً یعنی عقب ماندن از بیت‌کوین، حتی اگر به دلار سود کرده باشید.
یک روال هفتگی ساده که خودمان هم استفاده می‌کنیم: نمودار هفتگی BTC.D را باز کنید و ببینید بالای میانگین چند هفته اخیرش است یا زیرش. بعد نسبت ETH/BTC را چک کنید. اتریوم معمولاً اولین آلت‌کوینی است که وقتی چرخش سرمایه شروع می‌شود، از بیت‌کوین جلو می‌زند. اگر دامیننس در حال شکستن یک روند صعودی طولانی است و ETH/BTC هم‌زمان بالا می‌رود، احتمال شروع دوره قوی‌تر آلت‌ها بیشتر می‌شود. این‌ها را می‌توانید کنار شاخص آلت‌کوین سیزن نگاه کنید تا ببینید عملکرد واقعی آلت‌ها هم همین را تأیید می‌کند یا نه.
در بازار مشتقات هم دامیننس به درد می‌خورد. وقتی دامیننس در حال رشد است و قیمت بیت‌کوین می‌ریزد، آلت‌ها با اهرم مشابه سریع‌تر لیکویید می‌شوند. اگر در این شرایط پوزیشن لانگ روی آلت‌کوین دارید، اهرم پایین‌تر و حد ضرر نزدیک‌تر منطقی‌تر است. نگاه کردن به پوزیشن‌های باز نهنگ‌های هایپرلیکویید هم کمک می‌کند ببینید پول بزرگ روی بیت‌کوین سنگین شده یا روی آلت‌ها.
اشتباهات رایج در خواندن BTC.D
نگاه به عدد به‌جای جهت. دامیننس ۵۵ درصد در حال کاهش و دامیننس ۵۵ درصد در حال افزایش، دو بازار کاملاً متفاوت‌اند. سطح‌های ثابتی مثل «زیر ۵۰ یعنی آلت‌سیزن» در هر چرخه جابه‌جا شده‌اند.
ندیدن نقش استیبل‌کوین‌ها. همان‌طور که گفتیم، افت دامیننس در ریزش بازار معمولاً به خاطر فرار به تتر است، نه ورود پول به آلت‌ها.
تعمیم به همه آلت‌ها. حتی وقتی دامیننس می‌ریزد، پول معمولاً اول به چند کوین بزرگ و چند روایت داغ می‌رود. اینکه دامیننس پایین آمده، تضمین نمی‌کند آلت‌کوین کوچکی که شما دارید هم رشد کند.
تصمیم‌گیری روزانه با یک شاخص ماکرو. دامیننس شاخص کند و کلی است و در تایم‌فریم هفتگی معنا دارد. برای ورود و خروج روزانه ابزار مناسبی نیست.
نمودار زنده دامیننس بیت‌کوین
BTC.D را کنار شاخص آلت‌کوین سیزن و ترس و طمع ببینید.
مشاهده Bitcoin Dominanceسوالات متداول
افزایش دامیننس بیت‌کوین یعنی چه؟
یعنی سهم بیت‌کوین از کل ارزش بازار کریپتو بیشتر شده؛ یا بیت‌کوین سریع‌تر از بقیه رشد کرده یا آلت‌کوین‌ها بیشتر ریخته‌اند. در هر دو حالت آلت‌کوین‌ها نسبت به بیت‌کوین ضعیف‌تر عمل کرده‌اند.
دامیننس بیت‌کوین پایین بیاید آلت‌کوین‌ها بالا می‌روند؟
نه همیشه. اگر افت دامیننس به خاطر رفتن پول به استیبل‌کوین‌ها در یک ریزش باشد، آلت‌ها هم می‌ریزند. افت دامیننس هم‌زمان با رشد قیمت بیت‌کوین نشانه بهتری برای آلت‌کوین‌هاست.
دامیننس بیت‌کوین را از کجا ببینم؟
CoinMarketCap، CoinGecko و TradingView (با نماد BTC.D) این عدد را نشان می‌دهند و صفحه دامیننس بیت‌کوین نهنگ رادار هم آن را به‌روز نمایش می‌دهد. چون روش محاسبه سایت‌ها کمی فرق دارد، همیشه از یک منبع ثابت استفاده کنید.
چرا دامیننس بیت‌کوین بعد از ETFها بالا رفت؟
ETFهای اسپات بیت‌کوین از ژانویه ۲۰۲۴ راهی ساده برای ورود پول نهادی به بیت‌کوین باز کردند. این پول بیشتر به خود بیت‌کوین رفت تا آلت‌کوین‌ها و یکی از دلایل بالا ماندن دامیننس در این چرخه بود.
فرق دامیننس بیت‌کوین با نسبت ETH/BTC چیست؟
دامیننس بیت‌کوین را با کل بازار مقایسه می‌کند، ولی ETH/BTC فقط قدرت اتریوم را در برابر بیت‌کوین نشان می‌دهد. ETH/BTC معمولاً زودتر از دامیننس نشان می‌دهد چرخش سرمایه به آلت‌ها شروع شده یا نه.
این مطلب برای آموزش نوشته شده و توصیه مالی یا سیگنال خرید و فروش نیست. معاملات ارز دیجیتال، به‌خصوص با اهرم، ریسک بالایی دارد؛ پیش از هر تصمیم، تحقیق خودتان را انجام دهید.