سؤالی که زیاد از ما می‌پرسند: «با چه اهرمی ترید کنم که لیکویید نشوم؟» جواب کوتاهش این است که سؤال کمی اشتباه پرسیده شده. در ترید با اهرم (Leverage Trading) چیزی که شما را لیکویید می‌کند ترکیب حجم پوزیشن، فاصله حد ضرر و نوع مارجین است، و اهرم فقط یکی از پیچ‌های این دستگاه است. کسی که با اهرم ۲۰ و حجم کوچک ترید می‌کند، ممکن است ریسک کمتری از کسی داشته باشد که با اهرم ۳ همه حسابش را وارد یک پوزیشن کرده. در ادامه با عدد نشان می‌دهیم چرا.
ترید با اهرم چیست و چطور کار می‌کند؟
وقتی با اهرم معامله می‌کنید، بخشی از ارزش پوزیشن را به‌عنوان وثیقه (مارجین) می‌گذارید و صرافی بقیه را در اختیارتان قرار می‌دهد. مثال فرضی: با ۱۰۰ تتر مارجین و اهرم ۱۰، پوزیشنی به ارزش ۱۰۰۰ تتر باز می‌کنید. اگر قیمت ۵ درصد در جهت شما برود، ۵۰ تتر سود می‌کنید که روی مارجین شما ۵۰ درصد است. اگر ۵ درصد خلاف شما برود، ۵۰ تتر یعنی نصف مارجین را از دست داده‌اید.
سود و ضرر از ارزش کل پوزیشن حساب می‌شود، نه از مارجین. این ساده‌ترین و مهم‌ترین جمله این مقاله است. اهرم مقدار پولی که باید قفل کنید را کم می‌کند، ولی سود و ضرر هر یک درصد حرکت قیمت را عوض نمی‌کند؛ آن را حجم پوزیشن تعیین می‌کند.
قیمت لیکویید کجاست؟
در مارجین ایزوله، وقتی ضرر پوزیشن تقریباً به اندازه مارجین برسد (منهای مقدار کمی به نام مارجین نگهداری)، صرافی پوزیشن را می‌بندد. برای همین فاصله تقریبی تا لیکوییدیشن حدوداً برابر «یک تقسیم بر اهرم» است، و در عمل کمی کمتر:
| اهرم | فاصله تقریبی تا لیکویید (ایزوله) | یعنی چه |
|---|---|---|
| ۲ برابر | کمی کمتر از ۵۰٪ | فقط یک سقوط بسیار بزرگ پوزیشن را می‌بندد |
| ۵ برابر | کمی کمتر از ۲۰٪ | در آلت‌کوین‌ها چنین حرکتی در یک روز بد ممکن است |
| ۱۰ برابر | کمی کمتر از ۱۰٪ | یک ریزش تند بیت‌کوین می‌تواند به آن برسد |
| ۲۰ برابر | کمی کمتر از ۵٪ | نوسان عادی چندساعته کافی است |
| ۵۰ برابر | کمی کمتر از ۲٪ | یک شمع تند یا اسپایک فتیله‌ای کافی است |
این عددها تقریبی‌اند. کارمزد، فاندینگ و قوانین مارجین نگهداری هر صرافی، قیمت لیکویید را کمی جابه‌جا می‌کند. صرافی‌ها هم برای محاسبه لیکویید از مارک پرایس استفاده می‌کنند، نه آخرین قیمت معامله. همیشه قیمت لیکوییدی را که خود صرافی نشان می‌دهد ملاک بگذارید.
ریسک واقعی را حجم پوزیشن تعیین می‌کند، نه اهرم
روش حرفه‌ای‌ها برعکس روش بیشتر تازه‌کارهاست. تازه‌کار اول اهرم را انتخاب می‌کند، بعد همه موجودی را مارجین می‌گذارد و حد ضرر را هم یا نمی‌گذارد یا هر جا که شد. حرفه‌ای اول تصمیم می‌گیرد اگر اشتباه کرد حداکثر چقدر از حسابش را از دست بدهد، بعد حد ضرر را روی یک سطح منطقی می‌گذارد، و از این دو، حجم پوزیشن را حساب می‌کند. اهرم آخرین چیزی است که انتخاب می‌شود.
مثال فرضی: حسابتان ۱۰۰۰ تتر است و می‌خواهید در هر معامله حداکثر ۱ درصد، یعنی ۱۰ تتر، ریسک کنید. حد ضرر منطقی‌تان ۲ درصد زیر قیمت ورود است. پس حجم پوزیشن باید ۵۰۰ تتر باشد، چون ۲ درصد از ۵۰۰ می‌شود ۱۰. حالا اگر این پوزیشن را با اهرم ۵ باز کنید، ۱۰۰ تتر مارجین قفل می‌شود؛ با اهرم ۱۰، ۵۰ تتر. در هر دو حالت اگر حد ضرر بخورد، همان ۱۰ تتر را از دست می‌دهید. تنها شرطش این است که قیمت لیکویید دورتر از حد ضرر باشد. با اهرم ۱۰، لیکویید حدود ۹ و چند درصد دورتر است و حد ضرر ۲ درصدی شما قبل از آن فعال می‌شود.
حالا همان حساب را با روش رایج مقایسه کنید: کل ۱۰۰۰ تتر مارجین با اهرم ۱۰، یعنی پوزیشن ۱۰ هزار تتری، بدون حد ضرر. یک حرکت ۲ درصدی خلاف جهت، ۲۰۰ تتر یعنی ۲۰ درصد حساب را می‌برد، و یک حرکت حدود ۱۰ درصدی، همه آن را.
ایزوله یا کراس؟ و هزینه‌هایی که دیده نمی‌شوند
در مارجین ایزوله (Isolated) هر پوزیشن فقط مارجین خودش را دارد و در بدترین حالت فقط همان از دست می‌رود. در مارجین کراس (Cross) کل موجودی حساب پشت پوزیشن‌هاست. لیکویید دیرتر اتفاق می‌افتد، ولی وقتی اتفاق بیفتد، کل حساب در خطر است. برای کسی که تازه شروع کرده، ایزوله معمولاً امن‌تر است چون یک اشتباه همه چیز را نمی‌برد.
هزینه پنهان دیگر فاندینگ ریت است. در قراردادهای دائمی، لانگ‌ها و شورت‌ها به‌طور دوره‌ای به هم پول می‌دهند و این پرداخت از ارزش کل پوزیشن حساب می‌شود، نه از مارجین. وقتی بازار داغ است و فاندینگ بالا رفته، نگه داشتن یک لانگ بزرگ اهرمی برای چند هفته می‌تواند بخش قابل‌توجهی از سود را بخورد. کارمزد معامله هم از حجم پوزیشن کم می‌شود؛ پس هر چه اهرم و حجم بالاتر، کارمزد بیشتر.
اهرم نهنگ‌ها را چطور بخوانیم؟
در هایپرلیکویید پوزیشن‌های همه آدرس‌ها عمومی است و در پوزیشن‌های باز نهنگ‌ها می‌بینید هر نهنگ با چه اهرمی وارد شده. یک اشتباه رایج این است که تریدر می‌بیند نهنگی با اهرم ۲۵ لانگ گرفته و نتیجه می‌گیرد پس خودش هم می‌تواند با اهرم ۲۵ وارد شود. اهرمی که روی پوزیشن نمایش داده می‌شود، لزوماً ریسک واقعی آن نهنگ را نشان نمی‌دهد. اگر پوزیشن کراس باشد و نهنگ ده‌ها میلیون دلار موجودی آزاد دیگر در حساب داشته باشد، قیمت لیکوییدش ممکن است خیلی دورتر از چیزی باشد که اهرم نمایشی نشان می‌دهد. برای همین همیشه قیمت لیکویید و ارزش حساب را کنار اهرم ببینید.
نکته دیگر اینکه سقف اهرم در هایپرلیکویید برای هر دارایی جداگانه تعیین می‌شود و در طول زمان تغییر کرده. اینکه صرافی اهرم بالا را اجازه می‌دهد، به این معنی نیست که استفاده از آن منطقی است. داستان نهنگ‌هایی که با اهرم بالا چند برد پشت سر هم گرفتند و بعد در یک حرکت همه را پس دادند، در مقاله افسانه نهنگ با وین‌ریت ۱۰۰٪ آمده است. وقتی قیمت لیکویید یک پوزیشن بزرگ برای همه قابل دیدن است، گاهی خود بازار به سمت آن کشیده می‌شود؛ این را در شکار نهنگ توضیح داده‌ایم.
اشتباهاتی که حساب‌ها را صفر می‌کند
- میانگین کم کردن در پوزیشن ضررده با اهرم. هر بار اضافه کردن به پوزیشن بازنده، حجم را بزرگ‌تر و قیمت لیکویید را نزدیک‌تر می‌کند.
- جابه‌جا کردن حد ضرر به امید برگشت. حد ضرری که هر بار عقب‌تر برود، عملاً وجود ندارد.
- انتقام‌گیری از بازار. بعد از یک ضرر، با اهرم بالاتر وارد شدن تا ضرر جبران شود. این مسیر معمول صفر شدن حساب است.
- کپی کردن اهرم سیگنال‌دهنده‌ها. کانالی که «لانگ با اهرم ۵۰» می‌فرستد، از حجم حساب، حد ضرر و تحمل ریسک شما خبر ندارد.
- نادیده گرفتن ساعت‌های پرنوسان. اعلام داده‌های اقتصادی آمریکا یا خبرهای بزرگ می‌تواند در چند دقیقه حرکت‌هایی بسازد که پوزیشن‌های پراهرم را می‌بندد.
ببینید نهنگ‌ها با چه اهرمی معامله می‌کنند
اهرم، قیمت ورود و قیمت لیکویید پوزیشن‌های باز نهنگ‌های هایپرلیکویید را زنده ببینید.
مشاهده پوزیشن نهنگهاسوالات متداول
ترید با اهرم چیست؟
یعنی با گذاشتن بخشی از ارزش پوزیشن به‌عنوان مارجین، پوزیشنی بزرگ‌تر از سرمایه‌تان باز کنید. سود و ضرر از ارزش کل پوزیشن حساب می‌شود، پس هم سود و هم ضرر نسبت به مارجین بزرگ‌تر می‌شود.
بهترین اهرم برای مبتدی چند است؟
عدد جادویی وجود ندارد، ولی برای شروع اهرم پایین مثل ۲ تا ۳ برابر همراه با حجم کوچک و حد ضرر مشخص منطقی است. مهم‌تر از اهرم این است که در هر معامله بیش از ۱ تا ۲ درصد حساب را ریسک نکنید.
با اهرم ۱۰ چند درصد حرکت لیکویید می‌شویم؟
در مارجین ایزوله، کمی کمتر از ۱۰ درصد حرکت خلاف جهت. عدد دقیق به مارجین نگهداری، کارمزد و فاندینگ صرافی بستگی دارد و باید قیمت لیکوییدی را که صرافی نشان می‌دهد ملاک بگذارید.
مارجین ایزوله بهتر است یا کراس؟
در ایزوله فقط مارجین همان پوزیشن در خطر است و در کراس کل موجودی حساب. برای تازه‌کارها ایزوله معمولاً امن‌تر است، چون یک اشتباه کل حساب را نمی‌برد.
چطور در ترید اهرمی لیکویید نشویم؟
حجم پوزیشن را بر اساس فاصله حد ضرر حساب کنید، مطمئن شوید قیمت لیکویید دورتر از حد ضرر است و به پوزیشن ضررده اضافه نکنید. اهرم پایین‌تر فاصله تا لیکویید را بیشتر می‌کند.
این مطلب برای آموزش نوشته شده و توصیه مالی یا سیگنال خرید و فروش نیست. معاملات ارز دیجیتال، به‌خصوص با اهرم، ریسک بالایی دارد؛ پیش از هر تصمیم، تحقیق خودتان را انجام دهید.